Genderzorg voor minderjarigen: wat weten we?

We erkennen dat genderdysforie voor jongeren en hun ouders intens en ontwrichtend kan zijn. Zij verdienen serieuze hulp, zonder spot, dwang of vooringenomen conclusies. Goede hulp betekent dat zorgvuldig wordt onderzocht waar het onbehagen vandaan komt en welke aanpak op de lange termijn echt helpt.

Uit onderzoek blijkt dat jongeren die bij genderklinieken terechtkomen vaak ook andere klachten hebben: depressie, angst, autisme, trauma, problemen thuis of op school. Of ze zijn aan het ontdekken dat ze op seksegenoten vallen en merken dat ze daarin ‘anders’ zijn. Daarom moet heel goed uitgezocht worden of het onbehagen over het geslacht het hoofdprobleem is, of een uiting van iets anders.

Minder dan je zou verwachten bij behandelingen die worden toegepast op kinderen.

Bij elk nieuw medicijn voor kinderen verwacht je jarenlang onderzoek, controlegroepen en langetermijnresultaten. Bij deze behandelingen is dat er niet.

De uitkomst van het grootste en langstlopende onderzoek over jongeren op dit terrein is: na de behandeling hadden de jongeren niet minder, maar méér psychiatrische hulp nodig (Finse onderzoek uit 2026).

Sommige jongeren voelen zich tijdens de behandeling beter. Maar aandacht, erkenning en het gevoel dat er iets gedaan wordt, kunnen op zichzelf al verlichting geven, zelfs als de verdere behandeling niet de juiste is. Als er geen groep is die de behandelingen niet heeft ondergaan, maar alleen psychologische hulp heeft gekregen, kan je dat verschil er niet uit halen. Niemand kan voorspellen welke jongere spijt zal krijgen van de keuzes die nu gemaakt worden.

Bijna alle jongeren die beginnen met puberteitsblokkers gaan door naar hormonen. De eerste stappen zijn dus niet zo vrijblijvend als wordt voorgesteld. Dat geldt ook voor de stappen daarvóór: lessen die genderidentiteit als feit presenteren, een omgeving die twijfel bevestigt in plaats van onderzoekt, een kind dat leert dat zijn lichaam misschien “niet klopt.” Elke stap maakt de volgende waarschijnlijker, en die keten kan al beginnen bij lesmateriaal dat genderidentiteit als feit presenteert.

Detransitioners zijn jongeren en volwassenen die na jaren ontdekken dat de behandeling niet de oplossing was.

Er komen steeds meer detransitioners naar buiten met hun verhaal, maar precieze cijfers ontbreken. Veel onderzoeken houden dit niet goed bij, of duren niet lang genoeg om deze mensen in kaart te brengen.

Vaak beschrijven detransitioners dat hun werkelijke klachten, angst, depressie, trauma, autisme, nooit goed zijn onderzocht voordat de medische behandeling begon. Zij leven nu met een lichaam dat onomkeerbaar is veranderd. Met een stem die niet terugverandert. Met onvruchtbaarheid. Met littekens, pijn, incontinentie. En met het besef dat het anders had gekund.

De Gezondheidsraad schreef in 2026 dat de transgenderzorg voor jongeren zorgvuldig is ingericht. Over hormoonbehandelingen schreef de raad dat de mentale gezondheid “lijkt te verbeteren”, maar op basis van wat de raad zelf “beperkte gegevens” noemt. Hoeveel jongeren later spijt krijgen, kon de raad niet zeggen. Desondanks zag de Gezondheidsraad geen reden om te stoppen.

Niet iedereen vindt dat aanvaardbaar. De artsen, psychologen en wetenschappers achter het opiniestuk ‘Onvrede met je geslacht kan komen én gaan’ pleiten ervoor de onzekerheid bij minderjarigen zwaarder te laten wegen. Zij vragen om brede diagnostiek, betere onderbouwing en meer ruimte voor psychologische begeleiding.

Armand Girbes, hoogleraar intensivecaregeneeskunde en klinisch farmacoloog aan de Vrije Universiteit Amsterdam, betoogt dat bij ingrijpende behandelingen van minderjarigen een zeer hoge bewijsstandaard nodig is en dat Nederland die standaard niet haalt.

Engeland, Finland, Zweden, Noorwegen en Denemarken hebben hun conclusie al getrokken. Daar zijn deze behandelingen voor minderjarigen inmiddels beperkt of alleen nog toegestaan in onderzoeksverband. Nederland heeft dat vooralsnog niet gedaan.

Bovenstaande is waarom het niet onschuldig is wat kinderen op school leren over geslacht.

Het pad van “misschien klopt je lichaam niet” naar een genderkliniek is korter dan de meeste ouders denken. Dat pad begint met een idee dat wordt bevestigd door een omgeving die het normaliseert. En het eindigt, voor sommige kinderen, bij behandelingen waarvan we niet weten of ze helpen en waarvan we wél weten dat ze onomkeerbaar zijn.

Een kind dat het moeilijk heeft, verdient betere zorg dan dat.

Scholen moeten pesten tegengaan en zorgen dat ieder kind erbij hoort. Dat vraagt niet om lessen waarin een innerlijke genderidentiteit bepaalt of je een jongen of een meisje bent.